روز کوروش بزرگ و نگاهی به این پادشاه افسانه‌ ای
بامیلو بلاگ / بیوگرافی / روز کوروش بزرگ و نگاهی به زندگی این پادشاه افسانه‌ ای
راهنمای خرید بامیلو بلاگ

روز کوروش بزرگ و نگاهی به زندگی این پادشاه افسانه‌ ای

بر اساس رویدادنامه نبونعید (Nabonidus Chronicle) که یک دست نوشته ی باستانی بابلی است روز ۷ آبان سالروز ورود کوروش بزرگ به بابل و به دنبال آن فتح این تمدن باستانی است.

البته هنوز این روز در گاه‌شمارهای رسمی به ثبت نرسیده است. اما مردم هر ساله این روز را به عنوان روز کوروش گرامی می دارند. به مناسبت روز کوروش بزرگ نگاهی خواهیم انداخت به حقایقی مختصر و جذاب در خصوص این پادشاه مقتدر ایرانی و برگی از صفحه ی تاریخ پرافتخارمان را ورق خواهیم زد. با بامیلو بلاگ همراه باشید.

کوروش بزرگ فرزند کمبوجیه یکم و نوه کوروش یکم

کوروش بزرگ

در سال ۶۰۹ قبل از میلاد، ایرانیان بخصوص مادها (Medes) و پارس ها (Persians) نقش کلیدی در دفاع از امپراتوری آشور (Assyrian Empire) که یک قدرت بلامنازع در منطقه بود، ایفا می کردند. این مسأله به تشکیل امپراتوری ماد (Median Empire) به عنوان یکی از چهار قدرت برتر خاور نزدیک (Near East) در کنار بابل (Babylonia)، لیدیه (Lydia) و مصر باستان (Ancient Egypt) منجر شد.

پارس ها و مادها متحد شدند و قدرتی بی نظیر پیدا کردند. کوروش بزرگ بین سال های ۵۹۰ تا ۵۸۰ قبل از میلاد متولد شده بود. پدر او کمبوجیه یکم (Cambyses I) حکمران شهر انشان (Anshan)، ناحیه ای در جنوب غربی ایران و حدود ایلام امروزی بود. کمبوجیه یکم بین سالهای ۵۸۰ تا ۵۵۹ قبل از میلاد در این شهر حکمرانی می کرد. مادر کوروش بزرگ ماندانا (Mandane) نام داشت. ماندانا دختر ایشتوویگو (Astyages) آخرین پادشاه ماد بود. کمبوجیه یکم نیز فرزند کوروش یکم (Cyrus I) شاه پیشین انشان بوده است.

قصد قتل کوروش بزرگ و فداکاری یک چوپان

قتل کوروش بزرگ

منابع موثقی در خصوص روزهای ابتدایی زندگی کوروش بزرگ در دست نیست. با این وجود افسانه ای وجود دارد که ایشتوویگو یعنی پدربزرگ مادری کوروش ۲ بار در خواب سرنگونی خودش را به دست کوروش می بیند. وی به سردار و مشاور خود هارپاگ (Harpagus) دستور می دهد تا کوروش را به قتل برساند.

هارپاگ کوروش را برداشته و در مسیر به چوپانی به نام میترادات (Mithradates) یا مهرداد برخورد می کند و این وظیفه را به او می سپارد تا این جنایت به دستان وی انجام شود. چوپان کودک خود را که ناقص به دنیا آمده به عنوان جنازه به هارپاگ تحویل می دهد و کوروش را به فرزندی خود بزرگ می کند.

در سن ۱۰ سالگی به دلیل توانایی های بیش از حد کوروش، ایشتوویگو به وجود او پی می برد. ایشتوویگو از جان کوروش می گذرد و او را نزد والدین اصلی خود می برد. با این وجود ایشتوویگو برای انتقام، پسر هارپاگ را به قتل می رساند و سپس گوشت کودک مرده را در یک ضیافت مهمانی به خورد پدرش می دهد.

فتح امپراتوری ماد به دست کوروش بزرگ

فتح امپراتوری ماد به دست کوروش بزرگ

همان طور که اشاره شد کوروش بزرگ یا کوروش دوم نوه ی پدری کوروش یکم و از دودمان هخامنش (Achaemenes) است. کوروش بزرگ در سال ۵۵۹ قبل از میلاد به جای پدرش کمبوجیه یکم، حکمرانی انشان را در دست گرفت. ایشتوویگو پدربزرگ مادری کوروش جنگی را به او تحمیل کرد که ۳ سال طول کشید و در سال ۵۵۰ قبل از میلاد به پایان رسید.

در نتیجه هگمتانه پایتخت امپراتوری ماد به تسخیر کوروش در می آید. در این جنگ، بخشی از ارتش به رهبری هارپاگ به انتقام قتل فرزندش از ایشتوویگو سرکشی می کنند. گفته می شود که پس از فتح امپراتوری ماد، کوروش از جان ایشتوویگو می گذرد و با دخترش آمیتیس (Amytis) ازدواج می کند. از طرفی برخی ادعا می کنند که آمیتیس خاله کوروش بوده است و به همین سبب امکان ازدواج با او (محارم) امکان پذیر نبوده است و ظاهراً این مسأله صحت ندارد.

فتح امپراتوری لیدیه

 

فتح امپراتوری لیدیه به دست کوروش
نبرد تیمبرا بین کوروش بزرگ و کرزوس شاه لیدیه

پس از سقوط امپراتوری ماد، کرزوس (Croesus) پادشاه امپراتوری لیدیه (king of Lydia) در غرب آسیای صغیر (Asia Minor) در پی توسعه ی قلمرو خود و حمله به کوروش برآمد. بدین ترتیب نبرد پتریا (Battle of Pteria) در سال ۵۴۷ قبل از میلاد شروع شد. جنگ به نفع هیچ کدام از طرفین پیش نمی رفت و کرزوس تصمیم گرفت به پایتخت خود بازگردد.

این بار کوروش بزرگ به امپراتوری لیدیه حمله ور شد و نبرد تیمبرا (Battle of Thymbra) شعله ور گشت. کوروش پایتخت لیدیه یعنی ساردیس (Sardis) را محاصره کرد. پس از ۱۴ روز ساردیس سقوط کرد و کرزوس به اسارت درآمد. بدین ترتیب در سال ۵۴۶ قبل از میلاد امپراتوری لیدیه به قلمرو کوروش اضافه شد.

ادامه کشورگشایی ها با تسخیر امپراتوری بابل

تسخیر امپراتوری بابل توسط کوروش

نارضایتی مردم امپراتوری بابل (Babylonian Empire) از پادشاه خود نبونعید (Nabonidus) بهانه ای بود که کوروش را برای تهاجم به این ناحیه در میان‌رودان (Mesopotamia) مصمم ساخت. این گونه بود که شعله های نبرد اوپیس (Battle of Opis) در ۵۳۹ قبل از میلاد زبانه کشید.

ارتش کوروش بزرگ قاطعانه پیروز میدان شد و امپراتوری بابل به تسخیر او درآمد. چند روز طول نکشید که بابل (Babylon) پایتخت امپراتوری بدون مقاومت سقوط کرد و نبونعید دستگیر شد. با تصرف بابل مرزهای پادشاهی هخامنشی (Achaemenid Empire) از میان رودان نیز عبور کرد و به سوریه (Syria) و فلسطین (Palestine) رسید که قبلاً توسط بابلی ها تصرف شده بود.

بزرگ ترین امپراتوری تاریخ و مرگ کوروش

پادشاهی هخامنشیان

تحت فرمانروایی کوروش بزرگ، بیشتر مناطق آسیای غربی (Southwest Asia) و بخش عمده ای از آسیای میانه (Central Asia) و قفقاز (Caucasus) به پادشاهی هخامنشیان اضافه شد. بدین ترتیب بزرگترین امپراتوری که تاریخ تا آن زمان به خود دیده بود توسط کوروش بنا نهاده شد. این امپراتوری از دریای مدیترانه (Mediterranean Sea) و هلسپونتوس (Hellespont) در غرب شروع می شد و به رود سند (Indus River) در شرق می رسید.

مانند دوران کودکی، مرگ کوروش نیز با شایعاتی همراه است. یکی از این شایعات می گوید که کوروش در جریان هجوم به قبایل سکاها (Scythians) توسط تهم رییش (Tomyris) رهبر قوم ماساگت (Massagetae) کشته می شود. گفته می شود که کوروش در ۵۳۰ قبل از میلاد پس از ۲۹ سال حکمرانی درگذشته است.

زندگی شخصی کوروش بزرگ

زندگی شخصی کوروش بزرگدر خصوص زندگی شخصی کوروش اطلاعات موثقی در دست نیست. گفته می شود که وی ۲ همسر داشته است. یکی از آنها آمیتیس دختر ایشتوویگو و دیگری کاساندان (Cassandane) بوده است. البته همان طور که قبلاً اشاره شد در خصوص همسری آمیتیس اتفاق نظر وجود ندارد.

کوروش کاساندان را دیوانه وار دوست داشت و پس از مرگ او سوگواری عظیمی در سراسر امپراتوری هخامنشیان برگزار کرد. او از کاساندان صاحب ۲ پسر به نامهای کمبوجیه دوم (Cambyses II) و بردیا (Bardiya) و ۲ دختر به نامهای آتوسا (Atossa) و آرتیستون (Artystone) شد. البته گفته می شود که دختر دیگری به نام رکسانا (Raoxshna) نیز وجود داشته است که اطلاعی از آن در دست نیست.

کمبوجیه دوم (پسر ارشد) پیرو پدرش بود و قلمرو هخامنشیان را با تصرف مصر بیش از پیش گسترش داد. آتوسا نیز بعدها به همسری داریوش بزرگ (Darius the Great) درآمد. حاصل ازدواج داریوش و آتوسا پسری به نام خشایارشاء یکم (Xerxes I) بود. خشایارشاء نبرد ترموپیل (Battle of Thermopylae) علیه یونان (Greece) را شروع کرد که به پیروزی هخامنشیان منجر شد.

احترام به ادیان مختلف

احترام به ادیان مختلف

کوروش کبیر نه تنها یک کشورگشای بزرگ، بلکه یک فرمانروای به تمام معنا هم بود. سیاست او این گونه بود که در سراسر امپراتوری او به تمامی ادیان باید احترام گذاشته شود. بابلی ها به او به عنوان یک آزادی خواه می نگریستند. گفته می شود که کوروش سپاهیان خود را از معابد بابلی ها دور نگه می داشت و مجسمه ی خدایان آنها را بازسازی می کرد.

منشور کوروش (Cyrus Cylinder) لوحی از گل پخته است که به دستور کوروش بزرگ نگاشته شده است. این استوانه به عنوان قدیمی ترین منشور حقوق بشر شناخته می شود. هرچند که اختلاف نظرهایی نیز در این خصوص مطرح است.

اولین استانداری ها

اولین استانداری ها در زمان کوروش

در زمان هخامنشیان ساتراپ (Satrap) یا خشترپاون معادل استاندار امروز بود. امپراتوری هخامنشی به چهار بخش یا ساتراپ نشین تقسیم می شد. پاسارگاد (Pasargadae)، بابل (Babylon)، شوش (Susa) و هگمتانه (Ecbatana) این چهار بخش پادشاهی را تشکیل می دادند. میزان مشخصی از خودمختاری در هر بخش حکمفرما بود. برای هر بخش چند استاندار یا ساتراپ تعیین می شد. در کل ۲۶ ساتراپ برای جمع آوری مالیات، قضاوت و از این دست موارد وجود داشت. فرماندهانی نیز برای استخدام سرباز و برقراری امنیت در کنار ساتراپ ها وجود داشتند.

تأثیر کوروش بزرگ بر تاریخ

کوروش بزرگ و کاساندان

کوروش بزرگ به عنوان نمونه ای ایده آل از یک فرمانروای باستانی شجاع، بردبار و سخاوتمند شناخته می شود. ادامه ی پادشاهی هخامنشی پس از مرگ او برای بیش از دو قرن و همچنین توسعه ی مرزهای امپراتوری گواهی بر این مدعاست.

از دید بسیاری مورخین کوروش بزرگ در جایگاهی بالاتر از کشورگشای بعد از خود یعنی اسکندر بزرگ (Alexander the Great) قرار دارد. اسکندر بزرگ کسی بود که بعدها پادشاهی هخامنشیان را ویران کرد اما نتوانست حکومت پایداری برقرار کند و بعد از مرگ او دیادوخوی (Diadochi) ها در سراسر امپراتوری او به جان یکدیگر افتادند.

زندگی و شخصیت کوروش بسیاری از افراد معروف از جمله اسکندر بزرگ و توماس جفرسون (Thomas Jefferson) یکی از بنیان گذاران آمریکا را تحت تأثیر قرار داده است. برخی از ایرانیان از کوروش به عنوان «پدرم کوروش» یاد می کنند که در زمان پادشاهی او نیز عنوان رایجی بوده است.

ایمان کوروش بزرگ

دین کوروش بزرگ

احترام به دیگر ادیان که در امپراتوری کوروش جاری بود جزو اصول مذهبی او نیز بشمار می رفت. زرتشتی (Zoroastrianism) دین ایرانیان بوده است که توسط زرتشت (Zoroaster)، پیامبر ایران باستان معرفی شد. زرتشتی به عنوان یکی از قدیمی ترین مذاهب جهان شناخته می شود. زرتشتی دین بیشتر ایران باستان بین سال های ۶۰۰ قبل از میلاد و اوایل قرن هفتم میلادی بوده است. البته هیچ مدرکی دال بر اینکه کوروش بزرگ تعلیمات مذهبی داشته و به دین خاصی اعتقاد داشته است وجود ندارد اما احترام کوروش به دیگر ادیان چیزی است که تاریخ نمی تواند آن را کتمان کند.

این مطالب را نیز بخوانید

نویسنده: هادی ملکی

هادی فعالیت حرفه‌ای خود را در سطح وب از سال 1390شروع کرد. در زمینه‌ سبک زندگی، دیجیتال مارکتینگ، سخنوری، آی‌تی، زبان انگلیسی و کروماکی تخصص داشته و تناسب اندام جزو علایق اصلی وی بشمار می‌رود. در این راستا کاهش وزن 35 کیلوگرم در یک سال از افتخارات او محسوب می‌شود. هادی معتقد است زبان طنز مؤثرترین زبان انتقال اطلاعات است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Share This