نمودارهای مهم
بامیلو بلاگ / فرهنگ و هنر / نمودارهای مهم در زندگی بشر: ۱۰ خطوط هندسی برتر تاریخزمان تقریبی مطالعه: 1 دقیقه
راهنمای خرید بامیلو بلاگ

نمودارهای مهم در زندگی بشر: ۱۰ خطوط هندسی برتر تاریخزمان تقریبی مطالعه: 1 دقیقه

شاید به جرات بتوان گفت کمتر کسی به نمودارهای مهم و اهمیت شان در زندگی مان پی برده است. نمودارهای مهم که که فکر میکنیم فقط در دنیای ریاضیات به دردمان می خورد و در همان دنیا هم باید باقی بماند. غافل از اینکه ما حتی شجره نامه های خانوادگی خود را با رسم یک نمودار نشان می دهیم. یا حتی نحوه چیدمان یک خانه و یا کشیدن کورکی یک تصادف و یا نقشه آب و هوایی و حتی نقشه های دزدی که دزدان می کشند همه و همه در گروی نمودارهاست. این خطوط صاف و گاها منحنی از دیرباز در تاریخ انسان بوده و همواره انسان با رسم آن ها سعی در انتقال پیامی مهم به انسان های دیگر و حتی نسل دیگری از بشر بوده است. دنیا بدون این نمودارها قطعا جای سردرگم تری بود و علم و اطلاعات ما به یقین ناقص تر. در مقاله زیر نگاهی داریم به نمودارهایی که در تاریخ نقش مهمی داشتند و به نوعی تاریخ ساز شدند و بعد از رسم آن ها و یا کشف آن ها مسیر زندگی بشریت را دستخوش تغییراتی کردند.

نمودارهای مهممساله فیثاغورس

سرآغاز این نمودارهای مهم در لیست ما باید هم ریاضی شروع شود چرا که همان طور که پیش تر گفته شد نمودارهای مهم و اصلی به چشم عموم بیشتر در علم ریاضیات هستند و به راستی هم بیشترین کاربرد را در همین علم دارند. من شخصا از ریاضی متنفرم بودم ولی هندسه را دوست داشتم. میدانم مساله کاملا غریبیست! مشهورترین معادله فیثاغورس ریاضیدان برجسته تاریخ اینست که در هر مثلث قائم الزوایه مساحت مربعی که روی وتر ساخته می شود با مجموع مساحت های مربع های دو ضلع دیگر برابر  است. (لطفا این جمله را به فرهنگستان زبان فارسی ندهید که بیچاره می شویم) هزاران لوح گلی دیگر شامل معادلات ریاضی و هندسه نیز از دوران فیثاغورس برجای مانده که همگی نشان می دهد که علم ریاضی چقدر در آن زمان جلو بوده است. قضیه فیثاغورس، قضیه‌ای است که بیش از هر قضیه دیگری اثبات دارد.حتی بیشتر از قضیه اینکه مامانم اینا امشب میان شام اینجا!  در حقیقت چیزی حدود ۳۷۰ اثبات برای این قضیه ذکر شده است و رکورد شیر زنان ایرانی را در اثبات حرف هایشان شکانده است.اهمیت این قضیه در تاریخ علم هندسه و ریاضی کم نیست و حتما اهل ریاضیات می دانند که برعکس این قضیه نیز همان قضیه اقلیدس می باشد که آن هم باز به روش های بسیار زیادی قابل اثبات است. کپلردانشمند آلمانی درباره قضیه فیثاغورس نوشته‌است: هندسه دو گنج بزرگ دارد: یکی قضیه فیثاغورس است، دیگری تقسیم یک خط به بینهایت نسبت میانگین.(قابلیت تقسیم شدن یک خط به بی‌نهایت جزء) ما اولی را با طلا مقایسه می‌کنیم، دومی را گوهری گرانبها می‌نامیم.من نیز می گویم بامیلو دو گنج بزرگ دارد. یکی من و دیگری آقای رامتین منزهیان.

نمودارهای مهم

 نقشه جهانی بابل

شهر پر رمز و راز و کهن بابل داستان های گوناگونی دارد که بعضی از آن ها به افسانه نیز بدل شده است. لوح های بابلی گوناگونی در طول تاریخ کشف شده که نشان دهنده آنست که بابلیان در همه زمره های دانش نسبت به بقیه جاها جلوتر بودند و سرآغاز خیلی از علوم از همان جا نشات گرفته است.یک چیزی مثل افسانه مردم آتلانتیس ! یکی از نمودارهای مهم تاریخ نیز از این سرزمین برآمده است. لوحی نقشه بابلی جهان که در منطقه باستانی سیپار(بغداد کنونی) کشف شده بیش از ۴۳۰۰ سال قدمت دارد و اولین نقشه نموداری بین المللی جهان شناخته شده است. این نقشه مانند نقشه هوایی از یک منطقه مسطح است و جهان را به شکل دایره ای نمایش میدهد و بابل را مرکز آن معرفی می کند.وجود خلیج فارس که با نام دریای شور در این لوح گلی مشخص شده نیز برای ما ایرانیان قابل توجه است گرچه احتمالا از نظر هشتگ بازان عزیز باید شاکی باشیم که چرا از واژه خلیج فارس استفاده نکرده اند! سرزمین های دورتر از بابل در گوشه و پیرامون لبه این لوحه به رسم در آمده اند .بر طبق یادداشت حک شده بالای لوح نشان میدهد این اثر باستانی کشف شده در سیپار یک کپی از نسخه اصلی نقشه است. این بدان معناست که نقشه کشی و نقشه چه قدر مهم بوده که از روی آن چند عدد روی لوح های مختلف ساخته می شد و از نمودارهای مهم نگه داری می شد. پرینتر و این ها هم که نبوده آن زمان.مثلا پرینتری فرعون و برادران به جز موسی.نقشه جهانی بابل نخستین نقشه نموداری و نشانه گذاری شده بین المللی است که تا کنون کشف شده است و بسان یک نقشه هوایی هرچند نادقیق اطلاعاتی را از دنیای کهن به ما می دهد و از نمودارهای مهم تاریخ محسوب می شود

نمودارهای مهم

ماه گرفتگی قمری

هرچه از تاثیر ابوریحان بیرونی بر علم نجوم و ریاضیات و حتی جامعه شناسی و جغرافیا بگوییم کم گفته ایم. شخصیت والای ابوریحان بیرونی انقدر در دنیا معتبر است که گودالی در کره ماه به نام وی نامگذاری شده است. نقشه ماه گرفتگی که همراه با یکی از دوستان دانشمند دیگرش یعنی خجندی توانستند به ترسیم بیاروند نمایش مراحل مختلف حرکت ماه بر گرد زمین را نشان می دهند. ابوریحان از اولین افرادی بود که گفت سرعت نور بیشتر از صوت است و یا قاره آمریکا را به شکل یک خشکی بزرگ در آن منطقه پیش بینی کرده بود و…  چقدر مایه افتخار است این مرد و کشورهای همسابه سعی در دزدیدن هویت ایرانی او! نقشه ماه گرفتگی وی نیز در علم نجوم و بین نمودارها هنوز درباره اصول هنر ستاره شناسی در پیش دانشجویان به کار می رود.

 

نمودارهای مهم

مرد ویتروویسی

لقب نابغه نمودارها به راستی که برازنده لئوناردو داوینچی است.این نقاش و خلاق و دانشمند زبردست با طراحی های خارق العاده اش میتواند پادشاه فهرست نمودارهای مهم باشد.ولی برای جاری ساختن عدالت در این لیست ناچار به یکی دو مورد از مشهورترین کارهای او می پردازیم. میدانید که عدالت چه در نوع سهام عدالت و چه در زمینه وام دهی بانک ها و چه در زمینه مقاله نویسی در بامیلو در ایران رعایت می شود. مرد ویتروویسی به زیبایی هر چه تمام تر قانون ویتروویس را که می گوید معماری باید تناسب داشته باشد! درست مثل بدن انسان که بهترین تناسب را دارد! به نظم و اندازه های این شکل دقت کنید که با چه پویایی و ظرافتی به ترسیم کشیده شده اند. دو مرد در دو حال مختلف در یک دایره و مربع. حد فاصل اندازه دستان مرد که از هم باز شده اند با قد او یکیست و اندازه سر او درست یک دهم تمامی قامت اوست.

نمودارهای مهم

 ماشین پرنده

بشر از قدیم در رویای پرواز به سر می برده. داستان ها و افسانه های مرد پرنده ای یا قالیچه پرنده و … همه و همه دال بر این است که انسان همیشه آرزوی پرواز داشته است. امروزه با ساخت جت پک و کایت و امثالهم رویای بشر تا حد زیادی به واقعیت تبدیل شده . حتی پیش از امروزه ملت با زدن رمز جت پک در GTA کلی کیف می کردند. داوینچی،این نابغه مهندسی و استاد نمودارها تعداد بی شماری از نمودارهای مهم تاریخ را آفرید که برخی شان ساخته شد و برخی در حد همان ایده روی کاغذ ماند و تعدادی از طرح هایش هم احتمالا به دست ما نرسیده و مفقود شده اند.این طرح ها در کتاب مجموعه قوانین پرواز پرندگان به ترسیم در آمده اند که شامل سال ها بررسی دقیق وی بر روی رفتار پرندگان و بال آن ها و پروازشان است. دستگاه او به کمر انسان وصل می شد و بر پایه هندسه دقیقی اجزای گوناگونی داشت و بسان بالا های عقاب طراحی شده تا شخص هوانورد مانند یک پرنده با دستانش بال بزند و پرواز کند که البته هیچ وقت به طور کامل عملی نشد(یک مورد در تاریخ میشناسیم به نام عباس بن فرناس که توانست چند ثانیه پرواز کند)

نمودارهای مهم
مگر اینکه در بازی های کامپیوتری بتوانید از این نمودار استفاده بهینه ببرید

از این نقشه در یکی از مراحل بازی ASSASSIN CREED میتوانید استفاده کنید! طرح هلیکوپتری داوینچی هم ایراداتی داشت و هیچ وقت به پرواز در نیامد اما در سیستم طراحی اش برای دستیابی به پرواز از طریق فشرده سازی هوا طراحی شده بود که همین سیستم نزدیک ۵۰۰ سال بعد در ساخت هلیکوپترهای واقعی به کار رفت. مثلا ۵۰۰ سال بعد از من چه استفاده ای می کنند؟شاید در سیفون های هوشمند از باقی مانده جنازه ام استفاده کنند.

نمودارهای مهم

منظومه شمسی

تا قبل از قرن شانزدهم باور همگانی این بود که زمین مرکز دنیاست و جهان به محور زمین است. نیکلاس کوپرنیک با شجاعت هرچه تمام تر با طراحی که کشید باورهایی که چندین قرن از وجودشان میگذشت را به چالش کشید و در طراحی اش نشان داد که سیاره ما منظورمه خورشیدی و حتی کهکشان ما در مالکیت آسمان ها با بی شمار منظومه دیگر شریک هستند. تمامی دانش های کیهان شناسی تا به آن لحظه دگرگون شد و اینجاست که پی به اهمیت این نقشه به ظاهر ساده می بریم و آن را در زمره نمودارهای مهم جای می دهیم.کوپرنیک این طرح ها را علنا به نمایش نگذاشت چرا که می دانست کلیسا با آن مخالفت می کند و سر ضرب اعدامش می کنند.چند سال قبل از مرگش کتاب خود را در شمارگانی بسیار کم چاپ کرد و به صورت شب نامه آن را به دست مردم رسانید. ولی همین تعداد انقلابی را به وجود آورد و به تدریج مدل خورشید مرکزی مورد مقبول همه دانشمندان شد و کلیسا هم کوتاه آمد و اثر کوپرنیک بعد از گذر بیش از ۲۰۰ سال به جایی که تعلق داشت،رسید. آثار شخص من نیز بعد از ۲۰۰ سال ارزش پیدا می کنند .حالا شما هی تند تند بروید پایین و بگویید حالا که چی؟

نمودارهای مهم

نمودار میله ای

این حجم از آمار و ارقام و نمودارها که امروزه درباره مسائل گوناگون ارائه می شود و مقایسه ها و نظرسنجی ها و.. که صورت می پذیرد همه و همه مدیون شخصی است به اسم ویلیام پلی فیر. فردی که یکی از نمودارهای مهم تاریخ را به اسم خود ثبت کرده است! یعنی تمام مناظره های ریاست جمهوری ما و رینگ بوکس کاندیداها در این چند سال اخیر مدیون این آقا هستند. یک مکانیک و زمین شناس برجسته که با ترسیم نمودار میله ای برای اولین بار در کتابش بیشتر به علوم انسانی کمک کرد تا شغل مکانیکی خودش.رساله او با نام اطلس بازرگانی سیاسی:طراحی شده به کمک نمودارهای رنگ آمیزی و قلمزنی شده مشتمل بر پیشرفت تجارت درامدها و مخارج و بدهی انگلیسی در کل قرن هجدهم(واقعا اسمش همین قدر طولانی بود!) منتشر شد که نسختین کتاب در تاریخ بشر می باشد که دارای نمودارهای آماری بود.یکی از نمودارهای کتاب خلاقیت جدید وی بود که با کلی توضیحات و عذرخواهی نویسنده به همراه بود و توضیحاتی داشت: “بخش های بالایی هر یک برحسب ده هزار پوند و هرمیله سیاه نشانگر صادارات و میله های م رنگ نیز نشان دهنده واردات است” احتمالا پلی فیر خودش هم نمی دانست دست به چه خلاقیت بزرگی زده ولی این نوع طراحی با کمترین واژه و ساده ترین طرح برای فهم خواننده عام را قادر می ساخت تا مقایسه عددی از کمیت های گوناگون را به دست آورد. پلی فیر هم مثل خیلی از افراد دیگر این لیست عمرش کفاف نداد تا تاثیر نمودارها کشیده شده خود را در تاریخ ببیند چرا که نزدیک دویست سال بعد که این نمودارها همگانی و جهانی شد. ناکام از دنیا رفتن این افراد در این لیست کم کم مرا به افسردگی می کشاند.

نمودارهای مهم

جدول مندلیف

کمتر فرد تحصیلکرده ای را داریم ولو در رشته های غیر از شیمی و فیزیک که آشنایی با یکی از نمودارهای مهم این لیست آشنایی نداشته باشد و آن هم چیزی نیست جز جدول مندلیف.  از نمودارهای مهم که با قدمتی ۱۵۰ ساله که تا امروز هم معتبر است و هر از گاهی عنصری جدید به آن اضافه می شود.اگر آن را ندیده نمایشگاه کتاب سال بعد بروید و دست هر الف بچه ای آن را ببینید. در زمان ساخت جدول مشهور مندلیف حدود ۶۳ عنصر شناخته شده بود و این رفتم تا الان ۱۱۸ عدد شده است.متاسفانه طی تحقیقات بنده این رقم هیچ گاه عدد ثابت ۸۵ نبوده است تا بخندیم و جوک درست کنیم. جالب اینجاست که در طرح نسخه های اولیه جاهای خالی برای عناصری که در آینده قرار بود کشف شوند هم گذاشته شده بود! دانشمند روسی دمتری ایوانوویچ مندلیف در دوران تحصیل خود پی به این مساله برده که عناصر باید دسته بندی خاصی داشته باشند.وقتی مندلیف این عناصر را به صورت نمودار در آورد طبق گقته خودش روشی بدین شرح داشت: من شروع کردم روی کارت های رنگی رنگی جداگانه جرم اتمی هر عنصر و خواص آن را نوشتن و بعد کارتهای عناصر مشابه را کنار یکدیگر قرار می دادم و فهمیدم که خواص عناصر در یک وابستگی دوره ای به جرم اتمی آن ها قرار دارد.مندلیف با رسم این جدول شیمی نوین را پایه گزاری کرد و یکی از مهمترین نودارها را در تاریخ رسم کرد. من هم با کارت های رنگی رنگی اوریگامی درست می کنم.

 

نمودارهای مهم

نقشه آب و هوا

کارهای گرافیکی و نقشه های آب و هوایی که امروزه میبینیم قدمتی بیش از ۱۵۰ سال دارند و پسرعموی داروین یعنی گالتون داروین،آن ها را درست کرده است! کتابی به اسم متروگرافیکا اولین نمونه ای است که در گردآوری نقشه ها و تفسیر داده ها در مقیاس قاره ای و یکی از کارهای اساسی در هواشناسی امروزی است. او بعدها بانی سازمانی شد که نقشه های آب و هوایی را برای دیگر کشورهای اروپایی به صورت تلگراف به اشتراک میگذاشتند و باعث شد همه کشورها بتوانند از دانش شرکت و نمودارهای مهم وی استفاده کنند و از وقوع طوفان و دیگر شرایط جوی از پیش مطلع شوند. همکاری او با مجلات معتبر و ابداعات گوناگون او در نقشه کشی وضعیت هوایی و جوی مانند استفاده از ارقام برای ثبت دما و تعیین مقیاس و نمادهای جهانی برای باران و دما و جهت باد و… همه و همه باعث پیشرفت روزافزون علم هواشناسی و شهرت وی می شد.یکی از این نقشه ها که به طور کامل دربرگیرنده همه موارد جوی بود در ۳۱ مارس سال ۱۸۷۵ در روزنامه تایمز منتشر شد که تا به امروز استاندارد جهانی نقشه های آب و هوایی از روی آن الگوبرداری می کنند. کاش روزی علم هواشناسی انقدر پیشرفت کند تا بتواند تابستان را به قول شاعر واقعا کوتاهه کند و از گرما خلاص شویم.

نمودارهای مهم
مبتکر و خود جدول معروف ۱۹۸۹

اینترنت

مدل اینترنت مهمترین رسم و ملموس ترین عضو این لیست از نموداری مهم قرن بیست و یکم به حساب می آید. مدلی که در سال ۱۹۸۹ تیم برنرز لی با این اندیشه که مستندان هر مساله علمی و ریاضی به صورت یک شبکه از اطلاعات که به روش الکترونیکی نگهداری می شوند در دسترس همه رایانه ها در سراسر جهان قرار بگیرد. گرچه فراز و فرود های بسیاری این مدل جهانی طی کرد اما در نهایت وبسایتی در سال ۱۹۹۱ به صورت آنلاین توسط این شخص در آمد که امروزه البته تعداد وبسایت ها به بیش از ۱ میلیارد هم می رسد و بامیلو در بین آن ها در کشورمان بسیار شاخ است. مدل ها و نمودارهای اولیه قبل از به وجود آمدن شبکه گسترده جهانی رویایی بودند ولی به تدریج به منظور ارتباط بهتر انسان ها و همچنین ارتباط قوی تر بین ماشین ها این طراحی ها آغاز شد و توانسته تا امروز مرزهای کشورها را درنوردد و حتی پا را فراتر گذاشته و با ایجاد شبکه های اجتماعی و در حقیقت ساخت وب ۲ مدل سال ۱۹۸۹ را به جایی برساند که ارتباط در آن از قاره ای به قاره دیگر به ثانیه ای طول نکشد. خرید و فروش اینترنتی و مارکت پلیس هم استفاده بسیار خوبی از این فضاست که ما انجام می دهیم و اگر تا الان کالایتان را برای فروش در باملیو نگذاشتید باید بدانید که از کفتان رفته و دست بجنبانید!

نمودارهای مهم
دستنوشته نمودارها و خطوط آقای گراهام بل برای ساخت تلفن

شاید مدل ها و نمودارهای مهم بسیاری را در این فهرست جا انداخته باشیم. مثل مدل های الگوی خیاطی و یا نمودار تلفن گراهام بل و یا مدارهای برقی و نقشه کشی خط آهن و معماری ها و اسکیس ها و ترسیم های تسلیحات نظامی و نمودارهای بیشتری در علم هندسه و ریاضیات و مباحث نور و رنگ در فیزیک و… شاید زمانی دیگر برای پرداختن به این موارد مجال یابیم و دقیق تر و عمیق تر به این خطوط هندسی شده در زندگی مان توجه کنیم. خطوطی که اگر برای حقوق بنده بگذارند در کمال تعجب با افزایش روزهای زندگی ام روند نزولی دارد.

 

این مطالب را نیز بخوانید

نویسنده: آرش پارساپور

آرش روزنامه نگار این مملکت است. البته این رشته را در دانشگاه خوانده و بعدا فهمیده که میتوانست هرچیزی بخواند ولی روزنامه نگار شود. به نوعی گیک محسوب می شود و عاشق کتاب و بازی و فیلم و تکنولوژی و امثالهم می باشد. داشتن کتابخونه قدر فیل و همه کنسول‌های بازی و 30ترابایت فیلم گواه این سخنان است. در همین زمینه‌ها نیز می نویسد و البته با همه چیز و همه کس شوخی دارد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *