بامیلو بلاگ / راهنمای خرید / راهنمای خرید تلسکوپ- قسمت دوم
راهنمای خرید تلسکوپ

راهنمای خرید تلسکوپ- قسمت دوم

در بخش اول این مقالۀ راهنمای خرید تلسکوپ که مؤسسۀ آسمان شب آن را در اختیار بلاگ بامیلو قرار داده است دربارۀ انواع تلسکوپ‌ها مطالبی را آموختیم. در قسمت دوم آن نیز نکاتی را دربارۀ گشودگی یا قطر دهانۀ تلسکوپ و نیاز به تلسکوپ‌های مختلف بر اساس اهداف رصدی خواهیم داشت.


پیش از آغاز، این مقاله را بخوانید
آنچه باید برای خرید تلسکوپ بدانیم- قسمت نخست

گشودگی یا قطر دهانه

در تلسکوپ‌ها از عدسی (یا همان لنز) یا آینه برای گردآوری نور و متمرکز کردن آن استفاده می‌کنند. در واقع این عدسی یا آینه مهم‌ترین جزء نوری (اُپتیکی) تلسکوپ است. عدسی یا آینه‌ای که این کار اساسی را بر عهده دارد، به طور ساده شیئی تلسکوپ نامیده می‌شود. هر چه قطر شیئی (عدسی یا آینه) تلسکوپ بیشتر باشد، توانایی آن در جمع‌آوری نور بیشتر است.

این کار بسیار مشابه جمع کردن آب باران با ظرف‌های مختلف است؛ اگر ظرفی که انتخاب می‌کنیم قطر بیشتری داشته باشد قطرات باران بیشتر جمع می‌شوند. به همین ترتیب تلسکوپی که گشودگی بیشتری دارد نور بیشتری از آسمان می‌گیرد. دریافت نور بیشتر به این معناست که سوژه‌های کم‌نور مثل کهکشان‌ها یا سحابی‌ها را بهتر می‌توان دید. هر چه گشودگی بیشتر باشد نور بیشتری گردآوری می‌شود و تصویر روشن‌تری به دست می‌آید.

هر چه دهانۀ ظرف بزرگتر باشد، قطره‌های بیشتری از آب باران جمع می‌شود. به همین ترتیب، آینۀ بزرگ‌تر ذرات نور بیشتری گردآوری می‌کند.
هر چه دهانۀ ظرف بزرگتر باشد، قطره‌های بیشتری از آب باران جمع می‌شود. به همین ترتیب، آینۀ بزرگ‌تر، ذرات نور بیشتری گردآوری می‌کند.

معمولاً قطر شیئی یا گشودگی دهانه‌ی تلسکوپ‌ها را به میلیمتر یا اینچ بیان می‌کنند. قاعده‌ی مرسوم (و نه کلی) این است که گشودگی تلسکوپ‌های شکستی، یعنی تلسکوپ‌هایی را که در آنها از عدسی به عنوان شیئی استفاده می‌شود به میلیمتر و گشودگی تلسکوپ‌های بازتابی که در آن‌ها از آینه استفاده می‌شود به اینچ بیان شود.

هر اینچ 2.5 (یا به بیان دقیق‌تر 2.54 ) سانتیمتر است، پس تلسکوپ 4 اینچی، گشودگی یا قطر دهانه‌ی 10 سانتیمتر یا 100 میلیمتر دارد. توجه کنید که منظور از قطر دهانه یا گشودگی، قطر شیئی تلسکوپ است نه قطر لوله‌ی آن. همیشه قطر لوله کمی از قطر شیئی بزرگ‌تر است تا شیئی داخل لوله قابل نصب باشد.

منظور از قطر دهانه، قطر عدسی یا آینۀ تلسکوپ است. قطر لولۀ تلسکوپ همیشه کمی از قطر عدسی بیشتر است.
منظور از قطر دهانه، قطر عدسی یا آینۀ تلسکوپ است. قطر لولۀ تلسکوپ همیشه کمی از قطر عدسی بیشتر است.

هرچه گشودگی تلسکوپی که انتخاب می‌کنید بیشتر باشد، توانایی آن بالاتر خواهد بود. مسلماً قیمت تلسکوپ هم به این ترتیب افزایش پیدا می‌کند.

شکستی بخریم یا بازتابی؟! ترکیبی چطور؟!

how to shop for a telescope-94.13

هر کدام از انواع تلسکوپ‌ها مزیت‌ها و معایب خودشان را دارند. آنچه مهم است این است که شما به عنوان کسی که قرار است از تلسکوپ استفاده کند، با توجه به شرایط، توانایی‌ها و اهداف خود انتخاب مناسبی داشته باشید. به یاد داشته باشید بهترین کار این است که مراحل کار با تلسکوپ را گام به گام یاد بگیرید و به تدریج سراغ تلسکوپ‌های بزرگ‌تر و پیچیده‌تر بروید.

هزینۀ تلسکوپ نیز مهم است. تلسکوپ‌های شکستی یا بازتابی ساده قیمت کمتری نسبت به تلسکوپ‌های ترکیبی یا تلسکوپ‌هایی با قابلیت‌های ویژه (مثل تلسکوپ‌های شکستی با کیفیتی که آپوکروماتیک نامیده می‌شوند، یا تلسکوپ‌هایی با پایه‌های مجهز به سامانۀ هدف‌گیری و ردیابی خودکار Go To) دارند. آنچه البته اهمیت بیشتری دارد انتظار شما از تلسکوپ‌تان و اهدافی است که برای خود در نظر گرفته‌اید.

how to shop for a telescope-94.24
تلسکوپ 76 میلیمتري نیوتنی روي پایۀ دابسونی کوچک. این یکی از ساده‌ترین تلسکوپ‌هایی است که میتوانید تهیه کنید.

راهنمای انتخاب تلسکوپ بر اساس اهدف رصدی

معمولاً افراد تازه کار بیشتر دوست دارند با رصد ماه و سیارات منظومه‌ی شمسی شروع کنند. دیدن گودال‌های برخوردی ماه و هلال‌های آن در فازهای مختلف، مشاهده‌ی قمرهای گالیله‌یی سیارۀ مشتری و پیگیری جابجایی آن‌ها در اطراف سیاره یا رصد حلقه‌های زحل جذابیت زیادی برای رصدگران تازه‌کار دارند.

افزون بر اینها تعداد زیادی سوژۀ رصدی غیر از سیارات و ماه در آسمان هست که به عنوان اجرام عمق آسمان یا اجرام ژرف آسمان شناخته می‌شوند؛ مثل سحابی‌ها و خوشه‌های ستاره‌یی و کهکشان‌ها. به خاطر داشته باشید که تلسکوپ‌هایی که هم اکنون در ایران هستند برای افراد تازه کار کاربری چندمنظوره دارند، یعنی با تمام انواع تلسکوپ‌ها می‌توانید همۀ این سوژه‌ها را کمابیش ببینید.

با تلسکوپی کوچک، مثل 60 میلیمتر آکروماتیک Night-Sky یا 76 میلیمتري دابسونی SkyWatcher، میتوانید چنین نمایی از ماه ببینید.

بعد از اینکه مدتی با نخستین تلسکوپ خود کار کردید و علاقه‌مندی اصلی خود را شناختید، می‌توانید تلسکوپ بعدی خود را با گزینش بهتری انتخاب کنید. مثلاً اگر به این نتیجه برسید که رصد سیارات برای شما جذابیت بیشتری دارد، می‌توانید تلسکوپی از نوع ماکستوف-کاسگرین با قطر دهانه‌ی مناسب (بیشتر از 100 میلیمتر) یا تلسکوپی شکستی و با کیفیت، مثل انواع آپوکروماتیک‌ها تهیه کنید. بر عکس اگر به رصد خوشه‌‌های ستاره‌یی یا سحابی‌ها علاقه‌مند هستید می‌توانید تلسکوپی نیوتنی با قطر دهانۀ بالا و فاصلۀ کانونی کم تهیه کنید، یا سراغ تلسکوپ‌های شکستی آپوکروماتیک با قطر دهانۀ بالاتر از 100 میلیمتر بروید.

نویسنده: شکوه

یک دیدگاه

  1. عالی بود
    سپاس

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *